پاسخ به اوکراین با تخصص و فرهنگ استراتژیک ایران/ صبورانه و کارساز

 

✒کانال تلگرامی ساختارهای ایرانی

@iranianstructures

 

🔹 اخیراً کشتی ایرانی را در دریای خزر تسط اوکراین مورد تهاجم قرار داده است. گمانه‌زنی‌های موجود در خصوص دلیل این امر در سطح رسانه‌ها و مراکز دیگری ارائه شده است.

 

🔹 ما اکنون با تلاقیِ استراتژیکِ بحران‌ها روبرو هستیم. این حادثه یک رخداد محلی نیست، بلکه نقطه‌ی تلاقی سه جبهه‌ی درگیری است:

۱. جبهه‌ی روسیه-اوکراین (جنگ متعارف و فرسایشی).

۲. جبهه‌ی ایران-آمریکا (جنگ سایبری، اقتصادی و فشار حداکثری).

۳. جبهه‌ی امنیت خزر (جنگ ترکیبی در یک منطقه با حساسیت حقوقی بالا).

 

اوکراین با پذیرش مسئولیت، در واقع از «جبهه‌ی اوکراین» به «جبهه‌ی خزر» پل زده است تا از این طریق، تنش‌های میان ایران و آمریکا را به حاشیه دریای خزر بکشاند.

 

⌛بر اساس مدل بازدارندگی هوشمند و مدیریت ساختاری، یک مدل پاسخ چهار مرحله‌ای برای ایران پیشنهاد می‌‌شود:

 

۱. استراتژی جدا‌سازیِ جبهه‌ها

اولین و حیاتی‌ترین وظیفه ایران، جلوگیری از این است که این حمله به یک «جنگ تمام‌عیار یا زنجیره‌ای» تبدیل شود. نباید اجازه داد این حمله، ایران را به سمت درگیر شدن مستقیم با اوکراین یا به تبع آن با غرب سوق دهد. ایران باید در سطح جهانی پیام دهد که این یک درگیری نظامی میان ایران و اوکراین نیست، بلکه یک نقض امنیتِ ترانزیتی و حاکمیتی است. با این کار، ایران از «ساختار جنگی» خارج شده و وارد «ساختار حقوقی و امنیتی» می‌شود.

 

۲. استراتژی «توسعه‌ی هزینه‌های متجاوز

پاسخ ایران نباید صرفاً دفاعی (Passive) باشد، بلکه باید هزینه‌ای برای تکرار این عمل ایجاد کند، اما ترجیحاً نه از طریق جنگ مستقیم.

●پاسخ غیرمتقارن: به جای درگیری نظامی در خزر، ایران می‌تواند از ظرفیت‌های خود در حوزه‌های دیگر (مانند نفوذ منطقه‌ای، توان سایبری، یا فشار بر مسیرهای لجستیکی مرتبط با طرف‌های حامی اوکراین) استفاده کند.

پیام به روسیه: ایران باید به روسیه نشان دهد که «بی‌ثباتی در خزر، امنیتِ استراتژیک روسیه را هم تهدید می‌کند.» این یعنی ایران باید روسیه را در موقعیتی قرار دهد که برای حفظ امنیت خود در خزر، ناچار به فشار بر اوکراین یا محدود کردن فعالیت‌های آن شود.

 

۳. استراتژی تکیه بر ذینفعان ثالث

چین و هند در خزر ذینفع هستند.

اقدام: ایران باید این حمله را به عنوان «تهدیدی برای امنیتِ مسیرهای تجاریِ چین و هند» بازنمایی کند. اگر چین و هند احساس کنند که خشونت در خزر می‌تواند «کریدورهای اقتصادی» آن‌ها را مختل کند، آن‌ها خود به محرک‌های دیپلماتیک و فشار بر اوکراین تبدیل خواهند شد. این یعنی ایران از طریق «قدرت نرم و اقتصادی» دیگران، اهداف خود را پیگیری کند.

 

۴. استراتژی تثبیت حاکمیت در خزر

ایران باید از این بحران برای تقویت حضور خود در این دریا استفاده کند. افزایش سطح حضور نظامی و نظارتی (راداری و زیرسطحی) در دریای خزر تحت عنوان «عملیات‌های حفظ امنیت دریانوردی». این کار باعث می‌شود که فضای عملیاتی برای هرگونه تهاجم بعدی دشوار و پرهزینه شود.

 

جمع‌بندی نهایی مدل پاسخ ایران:

🔸 دیپلماتیک/ حقوقی و کنوانسیونی / منزوی کردن اوکراین در چارچوب حقوق دریای خزر

🔸 اقتصادی/ژئوپلیتیک/ جلب حمایت چین و هند / تبدیل امنیت خزر به یک دغدغه جهانی برای قدرت‌های بزرگ

🔸 نظامی/ بازدارندگی غیرمتقارن و دفاعی / افزایش سطح آمادگی بدون ورود به جنگ مستقیم

🔸 اطلاعاتی/ سایبری و شناسایی / نشان دادن هزینه‌های پنهان برای متجاوز

🔸 پاسخ با تخصص ایرانی برای بالابردن هزینه حمله به ایران

 

نتیجه‌گیری استراتژیک:

بهترین پاسخ ایران، پاسخِ غیرمتقارن و ساختاریافته است. یعنی نباید در میدانِ نبردِ اوکراین که با حمایت غرب است وارد شد، بلکه باید در میدانِ امنیتِ تجارت جهانی و حاکمیتِ حقوقی خزر که چین، هند و روسیه هم در آن ذینفع هستند، مبارزه کرد. این کار باعث می‌شود که متجاوز (اوکراین) نه با یک دشمن، بلکه با یک «سیستمِ بین‌المللیِ آسیب‌دیده» روبرو شود که همه به دنبال حفظ ثبات آن هستند.

 

○برخی پاسخ‌ها‌، با تخصص و فرهنگ استراتژیک ایران

ممکن است در مواردی غیر مستقیم برخی از پاسخ‌های نظامی ، بدون پذیرش مسئولیت آن نیز قابل پیش بینی باشد. این امر به تخصص ایرانی‌ها در این زمینه باز خواهد گشت. در ادبیات مطالعات استراتژیک، به این نوع اقدامات، عملیات در منطقه خاکستری (Grey Zone Operations) گفته می‌شود که دقیقاً همان حوزه‌ای است که ما در آن دارای «مزیت رقابتی» هستیم. این رویکرد، در واقع ترکیبی از بازدارندگیِ ابهام‌آمیز» و انتقامِ ساختاریافته است. اوکراین با اعتراف به حمله به کشتی ایرانی، سعی کرد «قاعده بازی» را عوض کند و ایران را به یک درگیری عیان بکشاند .پاسخ غیرمستقیم، این بازی را به هم می‌زند. ایران در این نوع جنگ‌های نیابتی، سایبری و غیرمتقارن، صاحب سبک است.