🌐 بخشی از مداخله دولت‌های خارجی در ایران معاصر/ به این دلیل ایرانی‌ها حکومت‌ها و ساختارهای داخلی مردم پایه را بر دخالت خارجی ترجیح می‌دهند

 

در طول دو قرن اخیر، ایران شاهد مداخلات متعددی از سوی قدرت‌های خارجی بوده است. برخی از مهم‌ترین این موارد عبارتند از:

 

🔸دوره قاجار:

جنگ‌های ایران و روس: در اوایل قرن نوزدهم، امپراتوری روسیه دو جنگ با ایران به راه انداخت که منجر به از دست رفتن بخش‌های وسیعی از قفقاز (شامل گرجستان، ارمنستان و آذربایجان) توسط ایران شد. این جنگ‌ها با عهدنامه‌های گلستان (۱۸۱۳) و ترکمانچای (۱۸۲۸) به پایان رسیدند.

 

 🔹امتیازات نفتی و اقتصادی: در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، دولت‌های خارجی، به ویژه بریتانیا و روسیه، امتیازات گسترده‌ای از دولت قاجار گرفتند. از جمله این امتیازات می‌توان به امتیاز رویتر برای ساخت راه‌آهن و امتیاز انحصار تنباکو اشاره کرد که منجر به شورش تنباکو شد.

 

🔹انحلال دیوانخانه (وزارت خارجه): در مقاطعی، قدرت‌های خارجی به ویژه روسیه، در امور داخلی ایران دخالت کرده و حتی خواستار انحلال برخی نهادهای دولتی ایران مانند دیوانخانه (که معادل وزارت خارجه امروزی بود) شدند.

 

🔸دوره پهلوی:

 

🔹اشغال ایران در جنگ جهانی دوم: در سال ۱۳۲۰ (۱۹۴۱)، متفقین (بریتانیا و شوروی) با بهانه قطع راه‌های ارتباطی شوروی با متفقین، شمال و جنوب ایران را اشغال کردند. این اشغال منجر به برکناری رضاشاه و روی کار آمدن محمدرضا پهلوی شد.

 

🔹کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲: با حمایت سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا (سیا) و بریتانیا (M.I.۶)، دولت مصدق که صنعت نفت ایران را ملی کرده بود، سرنگون شد و شاه مجدداً قدرت گرفت.

 

🔹حضور مستشاران خارجی: در طول دوره پهلوی، به ویژه در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰، حضور مستشاران نظامی، اقتصادی و فنی خارجی، به خصوص آمریکایی، در ایران بسیار پررنگ بود و نفوذ قابل توجهی در تصمیم‌گیری‌های ایران داشتند.

 

🔸پس از انقلاب اسلامی:

 

🔹جنگ ایران و عراق: اگرچه این جنگ مستقیماً مداخله نظامی یک دولت خارجی نبود، اما حمایت‌های گسترده تسلیحاتی و مالی دولت‌های غربی و برخی کشورهای منطقه از عراق، به طولانی شدن و تشدید جنگ کمک کرد.

 

🔹تحریم‌های اقتصادی: پس از انقلاب، دولت‌های غربی، به ویژه آمریکا، تحریم‌های اقتصادی گسترده‌ای علیه ایران وضع کردند که تا به امروز ادامه یافته و تأثیرات قابل توجهی بر اقتصاد و زندگی مردم ایران داشته است.

 

🔹حمایت از گروه‌های مخالف: در مقاطع مختلف، گزارش‌هایی مبنی بر حمایت مالی یا تسلیحاتی برخی دولت‌های خارجی از گروه‌های مخالف دولت ایران منتشر شده است.

 

⚫️ اینها تنها بخشی از مداخلات و تأثیرات قدرت‌های خارجی در تاریخ معاصر ایران است که هر کدام داستان مفصلی دارند.